Ημερίδα «Ευρωπαϊκά Νησιά: Προοπτικές ανάπτυξης στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής μετά το 2013»
Χίος
Δευτέρα 20 Δεκεμβρίου 2010,
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥΛΗΣ: Όπως γνωρίζετε, οι ευρωπαϊκές νησιωτικές περιφέρειες, εκτός από τις γνωστές ενδογενείς προκλήσεις που απειλούν τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή, απειλούνται πολύ πιο έντονα σε σχέση με τις ηπειρωτικές περιοχές από την παγκόσμια αλληλεξάρτηση των οικονομικών συστημάτων και των αγορών. Αυτό οφείλεται στο ότι οι ιδιαιτερότητες των νησιών – φυσική ασυνέχεια, απομόνωση, περιορισμένη φέρουσα ικανότητα, αυξημένο ενεργειακό και μεταφορικό κόστος, δημογραφικά προβλήματα κ.ά, έρχονται σε αντίθεση με τα χαρακτηριστικά του κυρίαρχου προτύπου ανάπτυξης, το οποίο βασίζεται στις οικονομίες κλίμακας, την αστικοποίηση και την οικονομική αποδοτικότητα και αποτελεσματικότητα. Από την άλλη πλευρά, αν και οι βασικές αρχές αυτού του αναπτυξιακού προτύπου δεν έχουν ανατραπεί μέχρι σήμερα, έχουν, ωστόσο, επέλθει σημαντικές αλλαγές που επιδρούν θετικά στις δυνατότητες ανάπτυξης των νησιών, παρέχοντας προοπτικές καλύτερων συνθηκών ανάπτυξης.
Είναι γεγονός, ότι, διαχρονικά, η ΕΕ δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το αναπτυξιακό ζήτημα των νησιών, αφού δεν έλαβε επαρκώς υπόψη τις ιδιαιτερότητές τους. Συνακόλουθα, η μη διαφοροποίηση αναπτυξιακών στόχων και μέσων με βάση τα ιδιαίτερα τους χαρακτηριστικά, δεν προσέφερε τις απαιτούμενες λύσεις. Έτσι, οι νησιωτικές περιοχές δεν διαθέτουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις που θα τους επιτρέψουν να αξιοποιήσουν τα οφέλη που προσφέρει μια εσωτερική αγορά 500 εκατομμυρίων καταναλωτών.
Στο πλαίσιο αυτό ο σχεδιασμός ενός νέου αναπτυξιακού προτύπου που να υποστηρίζεται με διαφοροποιημένους κανόνες των πολιτικών της ΕΕ (περιφερειακή, ενεργειακή, μεταφορών, ανταγωνισμού, γεωργίας, αλιείας, απασχόλησης, υγείας) προβάλλει ως μόνη προοπτική
που μπορεί να εξασφαλίσει σε όλες τις ευρωπαϊκές νησιωτικές περιοχές, προϋποθέσεις πρόσβασης στην αναπτυξιακή διαδικασία με ίσους όρους.
Όλο και περισσότερο αναδεικνύεται η ανάγκη για μια κοινή, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προσέγγιση του ζητήματος, δηλαδή μια συγκροτημένη ευρωπαϊκή νησιωτική πολιτική, που μπορεί να δώσει ώθηση στην ανάπτυξη του νησιωτικού χώρου. Μια τέτοια πολιτική δεν θα στηρίζεται μόνο σε μια προσπάθεια σύγκλισης μέσω οικονομικών μεταβιβάσεων αλλά θα δημιουργεί συνθήκες πραγματικής σύγκλισης και επανένταξης των νησιών στην αναπτυξιακή διαδικασία της ΕΕ.
Θα συμφωνήσετε, πιστεύω, ότι για να επιτευχθεί ένα καλύτερο καθεστώς για τα νησιά μας, χρειάζεται ισχυρή τεκμηρίωση, πανευρωπαϊκή δικτύωση και, βέβαια, τόλμη, αποφασιστικότητα και επιμονή. Υπό το πρίσμα αυτό, η διαδικασία αναθεώρησης του προϋπολογισμού της Ε.Ε. αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τη δημιουργία μας πολιτικής δυναμικής, για τη διαμόρφωση ενός θετικού και ταυτόχρονα ευέλικτου, ευρωπαϊκού πλαισίου ανάπτυξης του νησιωτικού χώρου.
Επιπλέον η διαβούλευση για την «Ευρώπη 2020», η οποία ολοκληρώνεται στις 31.01.2011 αποτελεί ευκαιρία για να τεθεί το θέμα της νησιωτικότητας, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά στο θέμα των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στα νησιά.
Είναι σαφές πως για τα εκατομμύρια νησιώτες κατοίκους της ΕΕ πρέπει στο νέο δημοσιονομικό πλαίσιο να τεθούν διακριτές ρυθμίσεις πολιτικών και μέσων, καθώς και επιπλέον κριτήρια, μόνιμου χαρακτήρα. Επιπλέον, όμως και σε εθνικό επίπεδο, είναι απαραίτητο να γίνει αντιληπτό ότι η διατηρήσιμη ανάπτυξη δεν μπορεί να καταστεί δυνατή αγνοώντας την επιμέρους ανάπτυξη των περιφερειών. Με αυτές τις σκέψεις, θα ήθελα να ευχηθώ οι εργασίες της ημερίδας να είναι παραγωγικές και χρήσιμες.
