Σας ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση.
Η ελληνική οικονομία έχει περάσει δοκιμασίες και έχει δείξει αντοχή. Αλλά αυτό σήμερα δεν αρκεί. Η κρίση στη Μέση Ανατολή παράγει δυο πολύ επικίνδυνες συνέπειες: αυξάνει κατακόρυφα τη γεωπολιτική αστάθεια και διαχέεται με ταχύτητα πανδημίας στις ενεργειακές αγορές, στις μεταφορές, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και, τελικά, στο διεθνές εμπόριο που γίνεται πιο ακριβό, πιο αβέβαιο και πιο ευάλωτο.
Γι’ αυτό και σήμανε συναγερμός σε ολόκληρο τον πλανήτη. Υπάρχουν διαφωνίες για το αν ο πόλεμος ήταν στρατηγικά σωστός ή λανθασμένος. Άλλοι μιλούν για παράνομο πόλεμο και άλλοι για περιφερειακή ισορροπία. Οι αγορές, όμως, δεν προεξοφλούν θεωρίες αλλά κινδύνους. Και στη συγκεκριμένη περίπτωση ο κίνδυνος αγγίζει τον συνολικό γεωοικονομικό ανταγωνισμό μεταξύ ΗΠΑ, Κίνας, Ρωσίας, Ευρώπης και περιφερειακών δυνάμεων. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνδέεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία, λόγω του άξονα Ρωσίας-Ιράν, και αυξάνει με ενιαίο τόπο την πίεση προς την Ευρώπη. Η Κίνα χρησιμοποιεί το Ιράν ως εναλλακτικό εμπορικό και ενεργειακό διάδρομο και εξαρτάται σημαντικά από το πετρέλαιό του. Το Ιράν είναι πολύ πιο αδύναμο από ό,τι στο παρελθόν, όμως δεν είναι ένας συνηθισμένος αντίπαλος που υποχωρεί εύκολα. Είναι ικανό να απορροφά κόστος και να ανεβάζει το τίμημα για τους αντιπάλους του. Άρα, η κλιμάκωση δεν είναι εύκολο να ανακοπεί γρήγορα.
Στην Ευρώπη, ο συναγερμός είναι κόκκινος. Και αν βάλουμε στην εξίσωση και τον πόλεμο στην Ουκρανία, τότε έχουμε μπροστά μας την τέλεια καταιγίδα. Οι εκτιμήσεις μιλούν ακόμη και για πετρέλαιο στα 150 δολάρια το βαρέλι. Το Κατάρ έχει ήδη αναστείλει παραγωγή LNG και προειδοποιεί ότι, αν η σύγκρουση παραταθεί, οι χώρες του Κόλπου μπορεί να παγώσουν τις εξαγωγές τους, άρα και την παραγωγή τους αφού η ικανότητα αποθήκευσης δεν είναι απεριόριστη. Και εδώ ακριβώς η Ευρώπη έχει το μεγαλύτερο πρόβλημα από όλους. Εδώ και τρία χρόνια, μείωσε την εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο, αλλά έγινε πιο εξαρτημένη από την παγκόσμια αγορά LNG και, άρα, πιο ευάλωτη στις διαταραχές των θαλάσσιων ενεργειακών ροών. Παράλληλα, λειτουργεί ήδη με υψηλό ενεργειακό κόστος από όλους.
Πριν όμως δούμε σε όλη του την έκταση το ενεργειακό σοκ, βλέπουμε ήδη τις επιπτώσεις στο εμπόριο από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ – την πιο κρίσιμη οδό τροφοδοσίας της παγκόσμιας οικονομίας, αφού από εκεί διέρχεται περίπου το ¼ του παγκόσμιου εμπορίου ενεργειακών προϊόντων, αλλά και περίπου το 1/3 του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων.
Από αυτό το σημείο αρχίζει το δεύτερο σοκ: το σοκ στις εφοδιαστικές αλυσίδες, με την εκτίναξη του κόστους ανά διέλευση, με τις καθυστερήσεις και τις εκτροπές στις διαδρομές, με το πρόβλημα στη διακίνηση πρώτων υλών, λιπασμάτων, χημικών και υλικών συσκευασίας, που επιβαρύνει την αγροδιατροφική αλυσίδα και τελικά το κόστος ζωής. Έτσι, η κρίση περνά στα ράφια, προκαλώντας κύματα ανατιμήσεων, όσο ακριβαίνουν οι εισαγωγές, συμπιέζονται τα περιθώρια των επιχειρήσεων και αποσταθεροποιείται η αγορά.
Και όταν μια τέτοια κρίση περνά στην οικονομία, γίνεται αμέσως μακροοικονομική. Το υψηλότερο κόστος περνά στην παραγωγή, αυξάνει τις τιμές, πιέζει την κατανάλωση και ενισχύει τον κίνδυνο να έχουμε ταυτόχρονα χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό. Αλλά και οι επενδυτές γίνονται επιφυλακτικοί. Επιπλέον, τα επενδυτικά κεφάλαια περιορίζονται. Όταν ένα γεωπολιτικό σοκ χτυπά τις αγορές, δεν πέφτουν απλώς οι μετοχές. Υποχωρεί η εμπιστοσύνη. Και όταν υποχωρεί η εμπιστοσύνει ακριβαίνει το χρήμα.
Το ερώτημα είναι για πόσο διάστημα και με ποια ένταση η κρίση αυτή θα επηρεάσει το εμπόριο. Αν τελειώσει γρήγορα, οι συνέπειες θα είναι πιο περιορισμένες. Αν παραταθεί, θα γίνουν πολύ πιο έντονες, ιδίως στους κλάδους που εξαρτώνται από τη συνεχή ροή προμηθειών. Και στο ακραίο σενάριο με κλειστά τα Στενά, το διεθνές εμπόριο θα δεχθεί σοβαρό πλήγμα μαζί με την παγκόσμια ανάπτυξη.
Και στα τρία σενάρια οι εμπορικές επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με ακριβότερη μεταφορά, διανομή, ψύξη, αποθήκευση, λειτουργία καταστημάτων, ακριβότερες εισαγωγές, μεγαλύτερη αβεβαιότητα στις προμήθειες, μεγαλύτερη πίεση στα περιθώρια κέρδους και αυξημένες ανάγκες για κεφάλαιο κίνησης, γιατί το ίδιο απόθεμα κοστίζει πλέον περισσότερο να αγοραστεί και να φτάσει στην αγορά. Και οι πρώτοι που δοκιμάζονται είναι οι μικροί και οι μεσαίοι της αγοράς.
Γι’ αυτό χρειάζονται μηχανισμοί απορρόφησης των κραδασμών για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, εργαλεία στήριξης για όσες είναι περισσότερο εκτεθειμένες διεθνώς, προστασία της ρευστότητας και αυστηρή εποπτεία της αγοράς, ώστε η αβεβαιότητα να μη μετατραπεί σε αδικαιολόγητες ανατιμήσεις.
Και εδώ θέλω να πω κάτι για τα καύσιμα. Δεν πρέπει να λέμε εύκολα ότι κάθε αύξηση στην αντλία είναι αυτομάτως και απόδειξη αισχροκέρδειας. Άλλο η διεθνής τιμή του αργού πετρελαίου και άλλο η λιανική τιμή της βενζίνης. Είναι διαφορετικά προϊόντα, με διαφορετική τιμολόγηση, διαφορετικές μονάδες μέτρησης και, κυρίως, με φόρους που επιβαρύνουν μόνο τη λιανική τιμή.
Άρα, αν θέλουμε σοβαρή συζήτηση, πρέπει να συγκρίνουμε σωστά τα στοιχεία, να λαμβάνουμε υπόψη την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου και να αφήνουμε στις αρχές να ελέγχουν εκεί όπου πραγματικά υπάρχουν στρεβλώσεις, νοθεία, κερδοσκοπία ή αθέμιτες πρακτικές. Ούτε λαϊκισμός ούτε πρόχειρη αριθμητική.
Πάνω απ’ όλα χρειάζεται σχέδιο και αποφασιστικότητα, εγρήγορση και συντονισμός και ετοιμότητα για μέτρα ρευστότητας ώστε να στηριχθούν έγκαιρα οι ΜμΕ. Γιατί από την εφοδιαστική αλυσίδα και την ενέργεια κρίνεται, σε μεγάλο βαθμό, η βιωσιμότητα της μικρομεσαίας επιχείρησης σε όλη την Ευρώπη. Αλλά και γιατί σε τέτοιες στιγμές δεν δοκιμάζονται μόνο οι αντοχές της οικονομίας. Δοκιμάζεται και η ικανότητά μας να προλαμβάνουμε το κόστος πριν περάσει ολόκληρο στην κοινωνία.
Στο Διοικητικό Συμβούλιο της SMEunited που θα γίνει την Πέμπτη στις Βρυξέλλες θα θέσω το θέμα ευρωπαϊκού συντονισμού των οργανώσεων των ΜμΕ, ώστε να διαμορφωθεί κοινή γραμμή και να προωθηθούν συγκεκριμένες παρεμβάσεις προς τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.
Για την Καβάλα, το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο συγκεκριμένο καθώς έχει έντονο εμπορικό, μεταφορικό και εξωστρεφές αποτύπωμα.
Κλείνοντας, θα ήθελα να κάνω μια ιδιαίτερη αναφορά στον Πρόεδρο της ΕΣΕΕ, Σταύρο Καφούνη. Σε μια περίοδο δοκιμασίας για τον κλάδο, του έδωσε μια φωνή δυνατή, σύγχρονη και ουσιαστική.
έχει θέσει στο επίκεντρο τα πραγματικά προβλήματα της αγοράς και αναδεικνύει με συνέπεια τι χρειάζονται οι ΜμΕ για να παραμείνουν βιώσιμες, ενώ έχει ενισχύσει τον ευρωπαϊκό ρόλο της ΕΣΕΕ, ώστε η φωνή του ελληνικού εμπορίου να ακούγεται εκεί όπου λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις. Και αυτά αξίζει πραγματικά να του αναγνωριστούν.
Σας ευχαριστώ.
